Tam thế Phật và Tam thân Phật

Tam thế Phật và Tam thân Phật

SHARE
Tam thế Phật
Tam thế Phật

Trong hang động của một số thạch động, có khắc ba pho Phật tượng, trong đại điện của một số Phật tự cũng có đặt thờ ba pho Phật tượng. Loại đề tài này có rất nhiều, là đề tài về Tam Thế Phật tức ba đời quá khứ, hiện tại, tương lai. Phần lớn thì vị ở giữa là đức Thích Ca Mâu Ni Phật của thời hiện tại; hai bên là vị Phật của đời quá khứ Ca Diếp Phật (trong tự viện thì đặc biệt chỉ Nhiên Đãng Phật) và vị Phật của thời tương lai là Di Lặc Phật. Kiểu Tam Thế Phật này cũng gọi là Thụ Tam Thế  Phật (Tam Thế Phật theo hàng dọc).

Còn hình thức của một loại ba pho tượng Phật cũng gọi là Tam Thế Phật, biểu hiện gồm ba vị Phật của ba thế giới ở trung tâm, ở phía Đông, phía Tây khác nhau, còn gọi là “Hoành Tam Thế” Phật. Ở trung tâm là đức Thích Ca Mâu Ni, Phật của thế giới hiện tại, ở hai bên cạnh Phật là Vãn Thù Bồ Tát và Phổ Hiền Bồ Tát; bên phải là A Di Đà Phật của thế giới Tây phương cực lạc, hai bên là Quan Thế Âm Bồ Tát và Đại Thế Chí Bồ Tát; bên trái là đức Dược Sư Phật ở Đông phương thế giới Tịnh Lưu Ly, tay trái cầm bát thuốc, tay phải cầm viên thuốc, hai bên là Nhật Quang Bồ Tát và Nguyệt Quang Bồ Tát.

Theo giáo lý Đại thừa Phật giáo, đức Thích Ca Mâu Ni Phật dùng ba loại thân khác nhau để truyền pháp, tức “Tam thân”, chính là “Pháp thân”, “Báo thân”, “ứng thân” hay còn gọi là “thân tự tánh”, “thân thọ dụng”, “thân biến hóa”. Một số hình thức của ba pho tượng Phật chính là biểu hiện của “Tam Thân Phật”, như Thiên Thai tông lấy Tỳ Lô Giá Na Phật, Lô Xá Na Phật và đức Thích Ca Mâu Ni Phật làm Pháp thân Phật, Báo thân Phật và ứng thân Phật.

Pháp thân Phật chính là bản thân của Phật, đại biểu cho chân lý tuyệt đối; Báo thân Phật là Phật thân biểu thị chứng đắc chân lý tuyệt đốì tự thọ pháp lạc, còn biểu hiện là thân được biến hiện để thuyết pháp cho Đại thừa Bồ Tát; ứng thân Phật là thân biểu thị Phật vì muôn độ thoát chúng sinh thế gian, nên ứng hiện tùy theo tình huống và nhu cầu khác nhau của tam giới lục đạo, hoặc là thân của đức Thích Ca Mâu Ni, hoặc biến hiện hòa trộn với thế gian của trời, người, quỷ…